Przepisy

Bulion warzywny – przepis bazowy

Bulion warzywny przepis bazowy bez obsmażania i kostek rosołowych. Proporcje na 2 litry, czas gotowania, przechowywanie i zastosowania w kuchni.

Natalia Dąbrowska Natalia Dąbrowska 6 min czytania
Klarowny bulion warzywny - przepis bazowy z marchwi, pietruszki i selera w garnku

Bulion warzywny przepis bazowy to coś, co powinno znaleźć się w kuchni każdej osoby na diecie lekkostrawnej. Jest klarowny, lekki i stanowi punkt wyjścia dla zup, kasz i sosów. Gotuje się go bez smażenia, bez zasmażek i bez ostrych przypraw, dzięki czemu nie obciąża żołądka ani wątroby. Poniżej znajdziesz proporcje na 2 litry, czas gotowania krok po kroku oraz wskazówki, jak go przechowywać i wykorzystać na co dzień.

Dla kogo jest ten bulion

Bazowy bulion warzywny sprawdza się u osób na diecie lekkostrawnej, w okresie rekonwalescencji po infekcji przewodu pokarmowego, przy dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego oraz wtedy, gdy żołądek po chorobie nie jest jeszcze gotowy na pełny posiłek. Jest też wygodną bazą dla osób, które chcą ograniczyć tłuszcz i sól, a mimo to nie rezygnować ze smaku potraw. Dla osób z konkretnymi dolegliwościami sposób doboru produktów opisałam szerzej w przewodniku o tym, czym jest dieta lekkostrawna.

Bulion warzywny przepis – składniki na 2 litry

Klasyczny bulion warzywny przepis opiera się na warzywach korzeniowych i delikatnych przyprawach. Unikamy kapustnych i strączkowych dodatków, bo mogą powodować wzdęcia.

  • marchew – 200 g
  • pietruszka (korzeń) – 150 g
  • seler korzeniowy – 100 g
  • por, tylko biała część – 80 g
  • cebula (opcjonalnie, z łuską dla koloru) – 1 mała
  • liść laurowy – 2 sztuki
  • ziele angielskie – 3 ziarna
  • sól – do smaku, najlepiej dosalać pod koniec
  • woda – 2 litry

Możesz dorzucić natkę pietruszki czy łodygę selera naciowego pod koniec gotowania, jeśli są dobrze tolerowane. Pomidor, papryka, czosnek i ostre przyprawy nie pasują do wersji bazowej, bo mogą drażnić wrażliwy żołądek.

Sposób przygotowania krok po kroku

  1. Warzywa obierz i pokrój na większe kawałki. Por przekrój wzdłuż i dokładnie wypłucz.
  2. Włóż wszystko do garnka, zalej 2 litrami zimnej wody i powoli doprowadź do wrzenia.
  3. Po zagotowaniu zmniejsz ogień do minimum. Bulion ma delikatnie pyrkać, nie gotować się gwałtownie – dzięki temu pozostaje klarowny.
  4. Gotuj pod uchyloną pokrywką około 1,5 godziny. Sól i przyprawy dodaj w ostatnich 20 minutach.
  5. Przecedź przez sitko. Ugotowane warzywa możesz zjeść jako lekki dodatek lub zmiksować na krem.

Cebula z łuską nadaje złotawy kolor bez konieczności dodawania tłuszczu czy karmelu. Jeśli przygotowujesz bulion dla osoby z wrażliwym żołądkiem, cebulę możesz pominąć.

Wskazówka dietetyka
Nie obsmażaj warzyw przed gotowaniem. Bulion na surowych warzywach jest lżejszy i lepiej tolerowany przez osoby w okresie rekonwalescencji. Smak budujemy czasem gotowania, a nie tłuszczem.

Wariant mieszany z kością drobiową

Jeśli żołądek dobrze toleruje lżejsze tłuszcze, możesz przygotować bulion mieszany. Do warzyw dodaj jedną opłukaną kość drobiową lub kawałek chudej piersi z kurczaka. Pierwsze zagotowanie zlej i zalej warzywa świeżą wodą – to ogranicza ilość piany i tłuszczu. Gotowy bulion przed użyciem schłódź i zbierz tłuszcz z wierzchu. Wersja mieszana ma więcej smaku i nieco więcej białka, ale przy dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego zwykle lepiej tolerowana jest wersja czysto warzywna, bo zawiera mniej tłuszczu.

Zastosowania bulionu warzywnego

Bazowy bulion to uniwersalny składnik kuchni lekkostrawnej. Przyda się w wielu sytuacjach:

  • baza zup, w tym zupy kremu z dyni w wersji lekkostrawnej
  • płyn do gotowania kasz drobnych i ryżu zamiast samej wody – potrawa zyskuje smak bez dodatku tłuszczu
  • ciepły, nawadniający napój po infekcji żołądkowej lub po wysiłku, gdy żołądek nie jest gotowy na pełny posiłek
  • podstawa lekkich sosów warzywnych bez śmietany i zasmażki
  • płyn do rozrzedzania purée warzywnych i ziemniaczanych

Sposób obróbki ma tu duże znaczenie. Jeśli chcesz dopracować technikę, sprawdź nasz przewodnik o tym, jak gotować lekkostrawnie i jakie techniki wybierać. Lekka obróbka i brak tłuszczu sprawiają, że bulion pasuje do żywienia po zabiegach, w okresie rekonwalescencji i przy dolegliwościach wątroby.

Wartości i dlaczego ten bulion jest lekkostrawny

Bulion na samych warzywach jest niskokaloryczny i praktycznie pozbawiony tłuszczu, dzięki czemu nie pobudza mocno pęcherzyka żółciowego ani wydzielania żołądkowego. Dostarcza płynów, niewielkiej ilości elektrolitów i delikatnego smaku, który pomaga przełamać niechęć do jedzenia po chorobie. W odróżnieniu od gotowych kostek rosołowych nie zawiera wzmacniaczy smaku, utwardzonych tłuszczów ani dużych ilości soli. To właśnie te dodatki w produktach instant najczęściej drażnią wrażliwy przewód pokarmowy, dlatego w diecie lekkostrawnej stawiamy na bulion gotowany samodzielnie.

Trzeba mieć świadomość, że sam bulion nie jest pełnowartościowym posiłkiem – dostarcza głównie wody i niewielkiej ilości składników wypłukanych z warzyw, a ma mało białka i kalorii. Dlatego traktujemy go jako bazę i dodatek, a nie jedyne źródło pożywienia. Gdy organizm wraca do sił, do bulionu dobrze jest dołożyć źródło białka (rozdrobnione chude mięso, jajko) i porcję węglowodanów (drobna kasza, ryż, kluski lane), żeby posiłek był sycący i odżywczy.

Przechowywanie

Sposób Czas Uwagi
Lodówka (szczelny pojemnik) do 4 dni przed podaniem zagotuj ponownie
Zamrażarka (porcje) do 3 miesięcy wlej do woreczków lub pojemników
Zamrażarka (kostki lodu) do 3 miesięcy wygodne małe porcje do sosów i kasz

Bulion przed schowaniem szybko schłodź, najlepiej w naczyniu zanurzonym w zimnej wodzie, a dopiero potem przełóż do lodówki. Powolne stygnięcie w cieple sprzyja namnażaniu bakterii. Przed kolejnym podaniem zawsze doprowadź bulion do wrzenia. Jeśli pojawi się kwaśny zapach, mętność lub nalot, nie próbuj go ratować, tylko wyrzuć.

Najczęstsze błędy przy gotowaniu bulionu

  • Zbyt mocne gotowanie – sprawia, że bulion robi się mętny i traci delikatny smak.
  • Dodawanie kostek rosołowych – zawierają dużo soli, wzmacniaczy smaku i tłuszczu, których w diecie lekkostrawnej unikamy.
  • Solenie na początku – utrudnia wydobycie smaku z warzyw, lepiej dosalać pod koniec.
  • Dodawanie kapusty, brokułów czy fasoli – mogą powodować wzdęcia i nie pasują do diety oszczędzającej przewód pokarmowy.
  • Traktowanie bulionu jako jedynego posiłku przez wiele dni – jest zbyt ubogi w białko i kalorie, by zastąpić pełne odżywianie.
Kiedy do lekarza
Bulion bywa wsparciem po łagodnej infekcji żołądkowej, ale nie zastępuje pomocy medycznej. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli po infekcji utrzymują się objawy alarmowe: gorączka, krew w stolcu lub wymiotach, narastający ból brzucha, wymioty utrzymujące się ponad dobę, oznaki odwodnienia (skąpomocz, silne osłabienie, zawroty głowy) lub niezamierzona utrata masy ciała. U dzieci, osób starszych i przewlekle chorych po pomoc lepiej zgłosić się wcześniej.
W skrócie
Bulion warzywny gotujemy na zimnej wodzie z marchwi, pietruszki, selera i pora przez około 1,5 godziny na małym ogniu. Bez obsmażania i bez kostek rosołowych. Przechowuje się do 4 dni w lodówce lub do 3 miesięcy w zamrażarce, najlepiej w kostkach lodu. Sam bulion to baza, a nie pełny posiłek – po chorobie dokładamy do niego białko i węglowodany.

Przeczytaj też

Czytaj dalej w tym temacie