Przy chorobach

Dieta wątrobowa — jadłospis 7-dniowy

Jadłospis na 7 dni diety wątrobowej: 40–50 g tłuszczu/d, białko pełnowartościowe, 5 posiłków, oleje na zimno, wersja dla stłuszczenia i marskości.

Dieta wątrobowa — jadłospis 7-dniowy

Dieta wątrobowa na 7 dni to plan posiłków z ograniczeniem tłuszczu do 40–50 g dziennie, opartym o pełnowartościowe białko (chude mięso, ryby, jaja, twaróg), pięciu regularnych posiłkach co 3 godziny, oleje tylko tłoczone na zimno i dodawane do gotowych potraw, bez alkoholu w jakiejkolwiek formie. Dzienna kaloryczność 1900–2050 kcal, odpowiednia dla osoby dorosłej ze stłuszczeniem wątroby (NAFLD), w rekonwalescencji po wirusowym zapaleniu wątroby lub z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby.

Plan nie zastępuje leczenia farmakologicznego — jeśli masz rozpoznanie marskości, WZW B/C lub cholestazy, skonsultuj modyfikacje z lekarzem prowadzącym. Podstawowe zasady diety, wskazania medyczne i listę produktów omówiłam w pełnym przewodniku po diecie wątrobowej.

Zasady tego jadłospisu

Siedem reguł, które porządkują każdy dzień tygodnia i wynikają z metabolizmu wątroby, nie z dietetyki odchudzającej:

  1. Tłuszcze: 40–50 g na dobę — łącznie z tłuszczem ukrytym w mięsie, nabiale, żółtku. Oleje dodane: maksymalnie 3 łyżeczki dziennie (15 ml)
  2. Białko pełnowartościowe: 1,0–1,2 g/kg masy ciała — z chudego mięsa (kurczak, indyk), ryb białych (dorsz, mintaj, sandacz), jaj, chudego nabiału, roślin strączkowych rozgotowanych
  3. 5 posiłków co 3 godziny — wątroba lepiej toleruje małe porcje; duże jednorazowe posiłki obciążają produkcję żółci
  4. Bez alkoholu w żadnej postaci, również nalewek i napojów bezalkoholowych „typu piwo” (0,5% to też alkohol)
  5. Oleje na zimno — oliwa extra virgin, olej rzepakowy tłoczony na zimno, olej lniany do sałatek. Smażenie wyłącznie na patelni suchej z teflonem, bez tłuszczu, lub gotowanie/pieczenie bez tłuszczu
  6. Błonnik rozpuszczalny: płatki owsiane, marchew gotowana, jabłko pieczone — wspiera metabolizm cholesterolu i odciąża wątrobę
  7. Płyny 2–2,5 l/d — woda niegazowana, napary ziołowe (rumianek, melisa, pokrzywa), między posiłkami
Białko polecane w diecie wątrobowej

  • pierś z kurczaka bez skóry, pierś z indyka (100–130 g na porcję)
  • filet z dorsza, mintaja, sandacza, morszczuka (100–150 g na porcję)
  • pstrąg, łosoś (1–2 razy w tygodniu, 100 g — źródło kwasów omega-3)
  • jaja — 4–5 sztuk tygodniowo, najlepiej na miękko, w omlecie lub sadzonym bez tłuszczu
  • twaróg chudy (0,5%), ser mozzarella light, serek wiejski naturalny — do 150 g dziennie
  • jogurt naturalny 2%, kefir 1,5% — 150–200 g dziennie
  • soczewica czerwona rozgotowana, fasolka biała (w zupie kremie) — 1–2 razy w tygodniu
  • tofu naturalne — 1 raz w tygodniu zamiast mięsa

Lista zakupów na 7 dni

Lista dla jednej osoby dorosłej, kupujesz w niedzielę wieczorem + świeże produkty (ryba, nabiał) dokupujesz w czwartek.

Białko:

  • pierś z kurczaka — 600 g
  • pierś z indyka — 400 g
  • filet z dorsza świeży — 300 g
  • filet z pstrąga — 200 g
  • jaja kurze klasy M — 8 szt.
  • twaróg chudy (0,5%) — 400 g
  • jogurt naturalny 2% — 700 g
  • mleko 1,5% — 1,5 l
  • soczewica czerwona sucha — 200 g
  • tofu naturalne — 200 g

Zboża:

  • płatki owsiane górskie — 500 g
  • kasza gryczana niepalona — 400 g
  • kasza jaglana — 300 g
  • ryż brązowy — 300 g
  • makaron pełnoziarnisty cienki — 300 g
  • pieczywo razowe (dobrze wypieczone, nie świeże) — 1 bochenek

Warzywa:

  • ziemniaki — 1,5 kg
  • marchew — 1 kg
  • pietruszka korzeń + natka — po 1 pęczku
  • seler korzeń — 1 mały
  • por — 1 szt.
  • cukinia — 2 szt.
  • brokuł — 2 szt. (600 g)
  • kalafior — 1 główka
  • buraki gotowane próżniowo — 500 g
  • sałata masłowa, roszponka — po 1 opakowaniu
  • ogórek zielony — 3 szt.
  • pomidor (dobrze tolerowany, bez skórki) — 3 szt.
  • szpinak świeży — 200 g
  • koperek — 1 pęczek

Owoce:

  • jabłko — 7 szt.
  • banan — 4 szt.
  • borówka świeża lub mrożona — 300 g
  • truskawka mrożona — 200 g
  • gruszka — 2 szt.

Tłuszcze i inne:

  • oliwa extra virgin — 500 ml (do potraw gotowych)
  • olej rzepakowy tłoczony na zimno — 250 ml
  • olej lniany — 100 ml (do sałatek, zawsze na zimno)
  • ostropest plamisty ziele suszone — 50 g (do herbaty)
  • rumianek, melisa, pokrzywa — po torebce
  • miód naturalny (lipowy) — 200 g
  • przyprawy: majeranek, tymianek, bazylia, kurkuma, imbir suszony

Poniedziałek

Śniadanie 7:00 — owsianka z jabłkiem i siemieniem (ok. 420 kcal)

  • płatki owsiane — 60 g ugotowane na 250 ml mleka 1,5%
  • jabłko pieczone pokrojone — 100 g
  • siemię lniane mielone — 1 łyżeczka (5 g)
  • miód — 1 łyżeczka

II śniadanie 10:00 — kanapka z twarogiem i koperkiem (ok. 240 kcal)

  • chleb razowy — 1 kromka (45 g)
  • twaróg chudy — 70 g rozgnieciony z łyżeczką oleju rzepakowego i koperkiem
  • ogórek zielony — 4 plasterki

Obiad 13:00 — pierś z indyka duszona z kaszą gryczaną i sałatką z buraków (ok. 570 kcal)

  • pierś z indyka — 120 g (duszona 20 minut w 150 ml bulionu z porem)
  • kasza gryczana — 70 g suchej wagi
  • buraki gotowane, starte — 150 g z łyżeczką oleju lnianego i majerankiem

Podwieczorek 16:00 — jogurt z borówkami (ok. 170 kcal)

  • jogurt naturalny 2% — 150 g
  • borówka — 80 g
  • płatki owsiane — 10 g

Kolacja 19:00 — zupa krem z brokułu z grzanką (ok. 410 kcal)

  • brokuł — 200 g
  • ziemniak — 100 g
  • bulion warzywny — 400 ml
  • 1 łyżeczka oliwy po ugotowaniu, szczypta majeranku
  • 1 kromka chleba razowego podpieczonego na sucho
  • chude tofu — 60 g pokrojone w kostkę, wrzucone do zupy

Wtorek

Śniadanie 7:00 — omlet na parze z cukinią (ok. 350 kcal)

  • jajka — 2 szt. (tylko 1 żółtko)
  • cukinia starta — 60 g
  • łyżeczka oliwy — posmarować formę
  • gotuj na parze 12 minut
  • 1 kromka chleba razowego, natka pietruszki

II śniadanie 10:00 — jabłko pieczone + garść płatków (ok. 180 kcal)

  • jabłko gala — 1 szt. pieczone 25 minut
  • miód — 1 łyżeczka
  • płatki owsiane — 20 g

Obiad 13:00 — dorsz pieczony w folii z ryżem brązowym i brokułem (ok. 540 kcal)

  • filet z dorsza — 150 g (pieczony 15 minut w 180°C w folii z plastrami marchwi, pietruszką, koperkiem)
  • ryż brązowy — 70 g suchej wagi
  • brokuł na parze — 150 g
  • 1 łyżeczka oliwy po ugotowaniu ryżu

Podwieczorek 16:00 — koktajl jogurtowy z bananem (ok. 220 kcal)

  • jogurt naturalny 2% — 200 g
  • banan — 1/2 szt.
  • siemię lniane — 1 łyżeczka
  • zblenduj na gładko

Kolacja 19:00 — kanapki z chudą pastą jajeczną i sałatą (ok. 380 kcal)

  • pieczywo razowe — 2 kromki (80 g)
  • pasta: 1 jajko gotowane + 80 g twarogu chudego + łyżeczka oleju rzepakowego + szczypiorek (bez majonezu)
  • sałata masłowa — garść
  • pomidor bez skórki — 1/2

Środa

Śniadanie 7:00 — kasza jaglana na mleku z gruszką (ok. 400 kcal)

  • kasza jaglana — 60 g na 250 ml mleka 1,5%
  • gruszka pokrojona bez skórki — 100 g
  • siemię lniane — 1 łyżeczka

II śniadanie 10:00 — kanapka z twarogiem (ok. 220 kcal)

  • pieczywo razowe — 1 kromka
  • twaróg chudy — 60 g z koperkiem i 1 łyżeczką oleju rzepakowego
  • rzodkiewka — 3 szt.

Obiad 13:00 — zupa z soczewicy czerwonej z kurczakiem (ok. 520 kcal)

  • soczewica czerwona — 60 g suchej
  • pierś z kurczaka pokrojona — 100 g
  • marchew — 80 g, pietruszka — 40 g, por — 30 g, pomidor bez skórki — 60 g
  • bulion warzywny — 400 ml, łyżeczka oliwy
  • przyprawy: kurkuma, majeranek, tymianek
  • do podania: 1 łyżka ryżu brązowego ugotowanego

Podwieczorek 16:00 — kefir z truskawkami (ok. 160 kcal)

  • jogurt 2% — 150 g
  • truskawka mrożona, rozmrożona — 80 g
  • łyżeczka miodu

Kolacja 19:00 — pieczone ziemniaki z fetą light i warzywami (ok. 420 kcal)

  • ziemniaki — 200 g (pokrojone, pieczone 30 min w 200°C, bez tłuszczu, z rozmarynem)
  • ser mozzarella light — 50 g na wierzch
  • pomidor bez skórki — 80 g
  • sałata roszponka — garść z łyżeczką oleju lnianego
Czego wciąż unikać — nawet w diecie wątrobowej 'na luzie'

  • alkohol (każdy, także piwo bezalkoholowe 0,5%, nalewki, desery z alkoholem)
  • smalec, słonina, boczek, tłuste wędliny (salami, kabanosy, parówki tłuste)
  • smażone na głębokim tłuszczu: frytki, kotlety panierowane, mielone z patelni
  • masło/margaryna w ilości powyżej 1 łyżeczki dziennie
  • śmietana 18–30%, majonez, sos tatarski
  • tłuste sery żółte (cheddar, gouda tłusta, pleśniowe)
  • pasztety, konserwy mięsne, fast food
  • ciasta z kremem maślanym, desery lodowe, batony
  • ostre przyprawy: chili, cayenne, papryka ostra, nadmiar pieprzu

Czwartek

Śniadanie 7:00 — jaglanka z borówkami (ok. 390 kcal)

  • kasza jaglana — 60 g na 250 ml mleka 1,5%
  • borówka mrożona rozmrożona — 80 g
  • miód — 1 łyżeczka

II śniadanie 10:00 — jogurt z płatkami i jabłkiem (ok. 220 kcal)

  • jogurt 2% — 150 g
  • płatki owsiane — 20 g
  • jabłko starte — 1/2 szt.

Obiad 13:00 — pstrąg pieczony z kaszą gryczaną (ok. 580 kcal)

  • filet z pstrąga — 150 g (pieczony 15 min w 180°C z koperkiem i cytryną)
  • kasza gryczana — 70 g suchej wagi
  • surówka: marchew starta 100 g + jabłko 50 g + łyżeczka oleju lnianego

Podwieczorek 16:00 — grahamka z twarogiem (ok. 240 kcal)

  • pieczywo razowe — 1 kromka
  • twaróg chudy — 70 g, szczypiorek
  • pomidor bez skórki — 30 g

Kolacja 19:00 — zupa jarzynowa na warzywach z indykiem (ok. 350 kcal)

  • marchew — 80 g, pietruszka — 40 g, seler — 30 g, por — 30 g, kalafior — 80 g
  • bulion warzywny — 400 ml
  • pierś z indyka — 80 g pokrojona, wrzucona na ostatnie 10 minut
  • łyżeczka oleju rzepakowego i natka pietruszki na koniec

Piątek

Śniadanie 7:00 — chleb razowy z jajkiem sadzonym bez tłuszczu (ok. 370 kcal)

  • chleb razowy — 2 kromki
  • jajko sadzone na patelni teflonowej bez tłuszczu — 1 szt.
  • pomidor bez skórki — 60 g
  • sałata roszponka — garść
  • łyżeczka oliwy do sałaty

II śniadanie 10:00 — koktajl bananowy (ok. 200 kcal)

  • jogurt 2% — 150 g
  • banan — 1 szt.
  • siemię lniane — 1 łyżeczka

Obiad 13:00 — kurczak pieczony w jogurcie z ryżem i sałatką (ok. 580 kcal)

  • pierś z kurczaka — 130 g marynowana w 2 łyżkach jogurtu, kurkumie i majeranku, pieczona 20 min w 180°C na blasze wyłożonej papierem
  • ryż brązowy — 70 g
  • sałatka: ogórek zielony 80 g + pomidor bez skórki 80 g + łyżeczka oliwy

Podwieczorek 16:00 — gruszka + garść płatków (ok. 170 kcal)

  • gruszka bez skórki — 1 szt.
  • płatki owsiane — 20 g

Kolacja 19:00 — makaron z tofu i cukinią (ok. 390 kcal)

  • makaron pełnoziarnisty — 60 g
  • tofu naturalne — 80 g pokrojone, podduszone 5 minut w 100 ml bulionu
  • cukinia pokrojona w kostkę — 100 g (duszona z tofu)
  • łyżeczka oleju rzepakowego i natka pietruszki

Sobota

Śniadanie 7:00 — owsianka z truskawkami (ok. 410 kcal)

  • płatki owsiane — 60 g na mleku 1,5% 250 ml
  • truskawka mrożona rozmrożona — 80 g
  • miód — 1 łyżeczka
  • siemię — 1 łyżeczka

II śniadanie 10:00 — kanapka z pastą rybną (ok. 260 kcal)

  • chleb razowy — 1 kromka
  • pasta: 60 g ugotowanego dorsza + 40 g twarogu chudego + szczypior + łyżeczka oleju rzepakowego
  • sałata — 2 liście

Obiad 13:00 — pierś z kurczaka gotowana z kaszą gryczaną i burakami (ok. 560 kcal)

  • pierś z kurczaka — 130 g gotowana 20 min
  • kasza gryczana — 70 g
  • buraki gotowane starte — 150 g z łyżeczką oleju lnianego, szczyptą kminku

Podwieczorek 16:00 — jogurt z borówkami (ok. 170 kcal)

  • jogurt 2% — 150 g
  • borówka — 60 g
  • miód — 1 łyżeczka

Kolacja 19:00 — zapiekanka z kalafiorem i indykiem (ok. 410 kcal)

  • kalafior — 200 g blanszowany
  • pierś z indyka mielona — 100 g (duszona 10 min w bulionie)
  • ziemniak — 150 g puree z łyżeczką oliwy
  • ser mozzarella light — 40 g na wierzch
  • zapiekaj 15 minut w 200°C

Niedziela

Śniadanie 7:00 — jaglanka z jabłkiem i cynamonem (ok. 390 kcal)

  • kasza jaglana — 60 g na mleku 1,5%
  • jabłko pieczone — 100 g
  • siemię — 1 łyżeczka
  • szczypta cynamonu

II śniadanie 10:00 — twarożek z rzodkiewką (ok. 230 kcal)

  • twaróg chudy — 100 g rozgnieciony z łyżeczką oleju rzepakowego, szczypiorkiem, rzodkiewką pokrojoną
  • kromka chleba razowego

Obiad 13:00 — rolada z indyka pieczona z kaszą i warzywami (ok. 580 kcal)

  • pierś z indyka — 130 g rozbita, posypana suszoną marchewką, majerankiem, zwinięta w rolkę, pieczona 25 min w 180°C w folii
  • kasza gryczana — 70 g
  • warzywa na parze: brokuł 100 g + marchewka 80 g
  • łyżeczka oliwy po ugotowaniu

Podwieczorek 16:00 — deser: budyń jaglany z truskawkami (ok. 210 kcal)

  • kasza jaglana rozgotowana — 60 g
  • mleko 1,5% — 100 ml
  • truskawka mrożona — 60 g
  • miód — 1 łyżeczka
  • zblenduj na gładko

Kolacja 19:00 — zupa krem z dyni z grzanką (ok. 360 kcal)

  • dynia hokkaido — 250 g (pieczona)
  • marchew — 80 g, bulion warzywny — 350 ml
  • łyżeczka oliwy, szczypta imbiru suszonego
  • grzanka z 1 kromki chleba razowego podsuszonego
  • tofu pokrojone — 40 g wrzucone do zupy

Kaloryczność i makroskładniki

Tydzień liczbowo, dla osoby o wadze 65–75 kg, aktywność lekka do umiarkowanej:

  • Kaloryczność dzienna: 1900–2050 kcal (średnio 1970 kcal)
  • Białko: 95–105 g (19–20% energii) — pełnowartościowe, z nabiału, drobiu, ryb, jaj, strączków
  • Tłuszcze: 45–55 g (21–24% energii), w tym ok. 25 g z olejów dodanych (oliwa, rzepakowy, lniany), reszta ukryta w mięsie/rybach/nabiale
  • Węglowodany: 280–300 g (56–60% energii), błonnik 28–32 g/d
  • Cholesterol: ok. 200 mg/d (dzięki ograniczeniu żółtek do 4 tygodniowo)

Wymienione wartości są orientacyjne. Dla pacjentów z nadwagą stosujących dietę wątrobową w kontekście NAFLD deficyt kaloryczny 300–500 kcal/d daje najlepsze efekty redukcji stłuszczenia (utrata 5–10% masy ciała w 6–12 miesięcy). Deficyt ustal z dietetykiem.

Wersja dla stłuszczenia vs marskości

Jadłospis w tej wersji jest dopasowany do stłuszczenia wątroby (NAFLD/MASLD) i łagodnych stanów rekonwalescencji. Jeśli masz rozpoznaną marskość wątroby, modyfikacje są poważne:

  • Białko zwiększ do 1,2–1,5 g/kg masy ciała (pacjenci z marskością mają sarkopenię). Rozłóż białko równomiernie na 5 posiłków plus późna kolacja z przekąską białkową 22:00 — BCAA zapobiega katabolizmowi nocnemu
  • Sód ogranicz do 2 g/d (wodobrzusze, obrzęki) — bez wędlin, bez rosołów gotowych, bez pieczywa solonego
  • Płyny kontroluj według zaleceń lekarza (czasem restrykcja 1–1,5 l/d przy wodobrzuszu)
  • Encefalopatia wątrobowa — zapytaj lekarza o ewentualne suplementy laktulozy i rozważenie białka roślinnego zamiast części zwierzęcego (lepiej tolerowane)
  • Unikaj surowych skorupiaków, niedopieczonego mięsa (ryzyko infekcji)

Marskość wymaga indywidualnej opieki dietetyka klinicznego — nie stosuj tego jadłospisu bez konsultacji.

Suplementy i nawodnienie

Dieta wątrobowa to podstawa. Suplementy wspomagające, które czasem zalecają hepatolodzy (po konsultacji, nie na własną rękę):

  • Sylimaryna (wyciąg z ostropestu) — 140 mg 3× dziennie (standardowa dawka preparatu Legalon 140); dowody umiarkowane przy NAFLD i łagodnych stanach uszkodzenia wątroby. Może wchodzić w interakcje lekowe (m.in. obniża stężenie metronidazolu w surowicy o około 50%) — stosować po konsultacji z hepatologiem przy jednoczesnej farmakoterapii
  • Witamina E 400–800 IU/d — badania (PIVENS) wskazują na poprawę histologiczną w NAFLD u pacjentów bez cukrzycy; nie stosuj dłużej niż rok bez kontroli lekarza
  • Witamina D3 2000 IU/d — jeśli stężenie w surowicy poniżej 30 ng/ml
  • Omega-3 1000 mg EPA+DHA dziennie — jeśli nie jesz ryb 2 razy w tygodniu
  • Nie zalecam bez konsultacji: mleczko ostropestu jako główna terapia, wysokie dawki choliny (kontrowersyjne), kwas ursodeoksycholowy (UDCA) — tylko na receptę

Nawodnienie: 2–2,5 l płynów dziennie. Baza to woda niegazowana. Napary łagodzące: rumianek (działa przeciwzapalnie), melisa (uspokaja wątrobę po obfitym posiłku), pokrzywa (lekki efekt diuretyczny, pomocna przy obrzękach), herbata z ostropestu (3 łyżeczki ziela na 250 ml, zaparzać 15 minut). Kawa — do 2 filiżanek dziennie, czarnej, bez cukru — metaanalizy pokazują, że kawa może wręcz chronić przed marskością i rakiem wątroby (paradoksalnie).

Co podczas zaostrzenia

Jeśli masz ostry epizod (po infekcji, po leku hepatotoksycznym, po epizodzie cholestazy), na 5–7 dni zaostrz ograniczenia:

  • Tłuszcze w dół do 30 g/d — tylko śladowo z nabiału, bez olejów dodanych (lub 1 łyżeczka oliwy/d)
  • Mięso: tylko pierś z kurczaka gotowana w wodzie, 80 g/porcję, 2 razy dziennie
  • Ryby: tylko białe (dorsz, mintaj) gotowane na parze, 2 razy w tygodniu
  • Rezygnuj z tofu, jaj, strączków — zostaw tylko chudy nabiał i chude mięso
  • Podstawą: ryż biały, kasza jaglana gotowana, marchew gotowana, jabłko pieczone, pieczywo razowe podsuszone
  • Owoce tylko gotowane lub pieczone — bez surowych
  • 6–7 posiłków dziennie, małe porcje
  • Po 5–7 dniach oceń AST/ALT/GGTP z lekarzem — jeśli parametry spadają, wracaj do jadłospisu 7-dniowego stopniowo
Sygnały z wątroby — kiedy pilnie do lekarza

Zgłoś się na SOR (w ciągu 24 godzin) lub umów pilną wizytę u hepatologa, jeśli w trakcie diety pojawi się: żółte zabarwienie białek oczu lub skóry (żółtaczka), ciemnobursztynowy mocz z herbacianym zabarwieniem, jasne (odbarwione) stolce, silny ból pod prawym łukiem żebrowym trwający powyżej 2 godzin, gorączka powyżej 38,5°C z dreszczami, nagła dezorientacja, senność nietypowa dla pory dnia (ryzyko encefalopatii), krwawienie z dziąseł, częste siniaki, wymioty z krwią lub czarne smoliste stolce. Nie czekaj na poranną wizytę.

Najczęstsze pytania

Czy muszę pić herbatę z ostropestu codziennie?

Nie jest to obowiązkowe. Sylimaryna (aktywny składnik ostropestu) działa lepiej w formie standaryzowanego preparatu (140 mg 3× dziennie z posiłkiem) niż w herbacie, bo rozpuszcza się słabo w wodzie. Herbata z ostropestu pije się raczej jako delikatne wsparcie — 1 filiżanka dziennie, nie jako terapia. Jeżeli lekarz zalecił Ci sylimarynę, bierz kapsułki, a herbatę traktuj jako dodatek smakowy.

Czy karczoch wspomaga wątrobę, jak piszą?

Karczoch zawiera cynarynę, która w badaniach ma delikatny wpływ na wydzielanie żółci i metabolizm lipidów. W codziennej diecie wątrobowej można go jeść — jako warzywo gotowane lub pieczone, 1–2 razy w tygodniu. Nie działa jak lek i nie zastąpi redukcji tłuszczu w diecie. Ekstrakty z karczocha (kapsułki) stosuje się czasem przy dyspepsji — to odrębny temat, skonsultuj z lekarzem.

Kawa przy problemach z wątrobą — można czy nie?

Można i nawet sensownie jest rozważyć włączenie, paradoksalnie. Metaanalizy (Hepatology 2016, Alimentary Pharmacology 2017) wskazują, że 2–3 filiżanki kawy dziennie wiążą się z niższym ryzykiem progresji NAFLD do marskości, niższą aktywnością ALT i niższym ryzykiem raka wątrobowokomórkowego. Pij czarną, bez cukru, po posiłku. Wyjątek: jeżeli masz refluks współistniejący — kawa rozluźnia zwieracz przełyku, wtedy zastąp ją kawą zbożową.

Owoce surowe czy tylko gotowane?

Surowe są dopuszczalne w stabilnej diecie wątrobowej: banan, jabłko (obrane), truskawki, borówki, melon, arbuz. Unikaj dużych ilości kwaśnych (cytrusy), twardych (surowa gruszka, niedojrzałe owoce) i tłustych (awokado powyżej 1/4 dziennie, orzechy kokosowe). W zaostrzeniu, jak opisałam wyżej, owoce gotuj lub piecz przez 5–7 dni. Dzienna porcja: 2 porcje po 150 g.

Ile soli mogę jeść?

W diecie wątrobowej w fazie stabilnej — do 5 g soli dziennie (ok. 1 łyżeczka). Jeśli masz marskość z wodobrzuszem lub obrzękami — lekarz może zalecić restrykcję do 2 g/d (to około 1/3 łyżeczki). W praktyce oznacza to: nie dosalaj przy stole, wybieraj pieczywo bez posypki solnej, unikaj wędlin i gotowych sosów, gotuj w wodzie niesolonej i dopraw na talerzu szczyptą. Smak zastąp ziołami: majerankiem, tymiankiem, kurkumą, bazylią.

Czytaj dalej

Ten jadłospis to praktyczne dopełnienie zasad. Pełne omówienie wskazań, mechanizmów i produktów znajdziesz w pełnym przewodniku po diecie wątrobowej. Jeśli do stłuszczenia dołącza komponent zapalny (podwyższone CRP, insulinooporność), zajrzyj do przewodnika o diecie przeciwzapalnej. Podstawy techniki kulinarnej i zasady oszczędzania przewodu pokarmowego opisałam w przewodniku po diecie lekkostrawnej.